Boliwia: Kraj Śródlądowy z Dwiema Stolicami

• Stolica: Sucre (konstytucyjna) i La Paz (siedziba rządu) [1]
• Populacja: około 12,4 miliona (2023) [2]
• Powierzchnia: 1 098 581 kilometrów kwadratowych (424 164 mil kwadratowe) [1]
• Języki urzędowe: hiszpański i 36 uznanych języków rdzennych [3]
• Waluta: boliviano (BOB) [1]
• Dom Salar de Uyuni, największego suchego jeziora na Ziemi z około 10 582 kilometrów kwadratowych [4]

Musiałem to wyszukać dwukrotnie. Boliwia jest krajem śródlądowym, jest od 1884 roku, a mimo to wciąż utrzymuje marynarkę wojenną. Rzeczywiste statki, prawdziwi marynarze, rzeczywiste rangi. Trenują na jeziorze Titikaka i na rzekach, a raz w roku, 23 marca, cały kraj zaznacza Dzień Morza, aby pamiętać o linii brzegowej, którą stracili w wojnie z Chile. Ten jeden fakt mówi coś ważnego o miejscu. Boliwia nie rezygnuje z rzeczy łatwo, a jej tożsamość jest zszyty z rzeczy, które inni ludzie nazwaliby sprzeczności. Dwie stolice. Dwa wielkie jeziora, które kiedyś były jednym. Dwie Boliwje, czasami, wysoczyzna i nędza, oddzielone Andami i trzymane razem przez flagę, wspomnienie i uparte uczucie, że kraj powinien był być większy niż się okazał.

Sucre jest stolicą konstytucyjną. La Paz jest siedzibą rządu. Sąd Najwyższy ma siedzibę w Sucre. Prezydent, parlament i większość ambasad ma siedzibę w La Paz. Podział sięga czasów wojny domowej w 1899 roku, gdy kopalne srebra wokół Sucre wyczerpały się, a gospodarka cyny wokół La Paz rosła. La Paz wygrała wojnę. Sucre zachowała tytuł. Urzędowo kraj ma jedną stolicę. W praktyce codzienne sprawy rządowe mają miejsce na wysokości 3 640 metrów nad poziomem morza w La Paz, co czyni ją najwyższą siedzibą rządu na Ziemi [5].

La Paz siedzi w misce. Lotnisko El Alto leży na krawędzi misy na wysokości ponad 4000 metrów i lecisz nad miastem, które wygląda, jakby ktoś zrzucił pudełko budynków ze wzgórza. Istnieje publiczny system kolei linowej zwany Mi Teleferico, który łączy dolne miasto z górnym miastem, dziesięć linii długości, największą sieć gondoli miejskich na świecie [6]. Miejscowi używają go jak metro. Szybują nad dachami w drodze do pracy.

Salar de Uyuni to to, co zostało ze starożytnego jeziora, które wysychło około 40 000 lat temu [4]. Obejmuje około 10 582 kilometrów kwadratowych, mniej więcej wielkość Jamajki i znajduje się na wysokości 3 656 metrów nad poziomem morza. W suchym sezonie powierzchnia to białe sześciokąty zasolonychutu soli. W sezonie deszczowym cienka warstwa wody zmienia całe miejsce w największe naturalne lustro planety, odbijając niebo tak całkowicie, że horyzont znika i nie możesz odróżnić góry od dołu.

Pod tą skorupą Boliwia posiada szacunkową 21 milionów ton litu, prawdopodobnie największe zasoby na świecie [7]. Kraj od lat próbuje industrializować zasób na własnych warunkach, bez zwykłego sprzedawania go zagranicznym firmom górniczym, a polityka wokół tej ambicji jest napięta i trwająca. Na razie sól zbierana jest głównie w stary sposób, przez mężczyzn z łopatami, którzy складan ją w białe stożki do wysychania. Stożki są wyższe niż osoba, a powietrze na tej wysokości jest wystarczająco cienkie, aby pracę dwa razy trudniej było.

Na granicy z Peru znajduje się jezioro Titikaka, najwyższe żeglowne jezioro na świecie na wysokości 3812 metrów nad poziomem morza [8]. Tradycja rdzenna Aymara i Kechua twierdzi, że to jest miejsce, gdzie słońce się urodziło i gdzie para założycielska cywilizacji Inków, Manco Cápac i Mama Ocllo, po raz pierwszy weszła na ląd. Strona boliwijska obejmuje Isla del Sol, gdzie nadal możesz chodzić obok ruin świątyń kamiennych i pól tarasowych, które poprzedzają Inków.

Titikaka to też funkcjonujące jezioro. Ludzie tutaj budują łodzie z trzciny totora w taki sam sposób, jak robili to przez wieki, a małe społeczności rybackie mieszkają wciąż wzdłuż jego brzegów. Woda jest zasilana lodowcami i zaskakująco przejrzysta w wielu miejscach. Również powoli się zmniejsza, ponieważ wyższe temperatury i zmniejszone opady zmuszają ją do obniżenia szybciej niż można ją uzupełnić, co jest jednym z cichszych opowieści klimatycznych Ameryki Południowej.

Konstytucja z 2009 roku uznaje hiszpański i 36 języków rdzennych jako oficjalne, w tym Kechua, Aymara i Guarani [3]. Boliwia ma największy udział ludności rdzennej ze wszystkich krajów w Ameryce, około 41 procent populacji według samoidentyfikacji, a kulturowy ciężar tego faktu jest widoczny wszędzie. Urzędnicy publiczni są zobowiązani mówić co najmniej jeden język rdzenny oprócz hiszpańskiego. Waluta, boliviano, ma banknoty drukowane w kilku językach. Programy szkolne nauczają historii rdzennych obok kolonialnych.

Evo Morales, wybrany w 2005 roku, został pierwszym prezydentem pochodzenia rdzennego w nowoczesnej historii Boliwii. Jego rząd przepisał konstytucję, przejął kraj na Plurynacjonalny Stan Boliwii i nadzorował długi boom gospodarczy finansowany głównie eksportem gazu ziemnego. Jego późniejsze lata i kwestionowane wybory z 2019 roku wciąż są ostro dyskutowane w kawiarniach La Paz i na rynkach El Alto. Boliwia sprzecza się sama ze sobą publicznie, jak każda uczciwa demokracja.

Na ulicach La Paz istnieje określony rodzaj stylu, który zajmuje minutę do zarejestrowania. Kobiety w długich plisowanych spódnicach, warstwowych szalach i małych melonowych czapkach ustawionych pod dokładnym kątem na długich warkoczach. To są cholitas, miejskie kobiety rdzenne i wygląd to świadome przywłaszczenie tożsamości, która była kiedyś uważana za powód odmowy dostępu do określonych dzielnic. Istnieje historia o tym, jak melonowy kapelusz się tam dostał, obejmujący przesyłkę z Anglii w XIX wieku, która okazała się zbyt mała dla mężczyzn, dla których była przeznaczona, ale moda pozostała.

Dziś są adwokaci cholity, wspinaczki cholita, które wspinają się na szczyty 6000 metrów w tych samych spódnicach, i zawodniczki cholita, które prowadzą tygodniowe pokazy Lucha Libre w El Alto. Wrestling to część sportu, część teatru, część oświadczenie polityczne. Kupujesz bilet, jesz smażoną wieprzowinę, patrzysz, jak kobiety w spracowanych ubraniach rzucają się nawzajem ze wstęgi top. Z powrotem w domu w Montanie mieliśmy rajdy ciężarówek potworów. Inny kraj, ta sama radość ze spektaklu.

Boliwia ma dwie stolice. Sucre jest stolicą konstytucyjną i sądową, w której ma siedzibę Sąd Najwyższy. La Paz jest siedzibą gałęzi wykonawczej i ustawodawczej i jest głównym ośrodkiem administracyjnym kraju, usytuowanym na wysokości około 3640 metrów nad poziomem morza.

Boliwia straciła wybrzeże Oceanu Spokojnego Chile w wojnie Oceanu Spokojnego w 1884 roku. Kraj wciąż utrzymuje marynarkę wojenną, która trenuje na jeziorze Titikaka i na jego rzekach, a każdego roku 23 marca upamiętnia stratę wybrzeżę, Dzień Morza, jednocześnie zajmując się tą sprawą dyplomatycznie.

Salar de Uyuni jest największą suchą na świecie, obejmującą około 10 582 kilometrów kwadratowych w południowo-zachodniej Boliwii. Znajduje się na wysokości 3 656 metrów nad poziomem morza i zawiera szacunkową 21 milionów ton litu pod skorupą, prawdopodobnie największe zasoby na Ziemi.

Boliwia uznaje 37 języków urzędowych, w tym hiszpański i 36 języków rdzennych, takich jak Kechua, Aymara i Guarani. Hiszpański jest najczęściej mówiony, ale Kechua i Aymara są powszechne w górach i języki rdzenne są chronione konstytucją z 2009 roku.

Tak, jezioro Titikaka rozciąga się na granicy między Boliwią a Peru. Na wysokości 3812 metrów nad poziomem morza jest to najwyższe żeglowne jezioro na świecie i ma głębokie znaczenie kulturowe w tradycji Aymara, Kechua i Inków jako miejsce narodzin słońca.

1. Bolivia - The World Factbook
2. Bolivia Population - World Bank
3. Constitution of the Plurinational State of Bolivia, 2009
4. Salar de Uyuni - NASA Earth Observatory
5. La Paz, Bolivia - Encyclopaedia Britannica
6. Mi Teleferico - World Bank Urban Transport Brief
7. Lithium Resources in Bolivia - U.S. Geological Survey
8. Lake Titicaca - UNESCO Biosphere Reserve