Mikronezja: Kraj z 600 Wyspami i Pieniądzem Kamiennym

• Stolica: Palikir, na wyspie Pohnpei [1]
• Populacja: około 105 000 (oszacowanie 2024) [2]
• Powierzchnia: około 700 kilometrów kwadratowych lądu, rozrzucone na około 2,6 miliona kilometrów kwadratowych oceanu [1]
• Oficjalny język: angielski, z ośmioma uznanymi językami lokalnymi, w tym chuuckim, pohnpejskim, yapskim i kosrajskim [1]
• Waluta: dolar amerykański (USD) [1]
• Dom Rai, słynnych gigantycznych pieniędzy kamiennych Yap, nadal uważanych za legalne bogactwo dzisiaj [3]

Oto sprawa Mikronezji: większość Amerykanów słyszała to słowo i nie ma pojęcia, co to oznacza. Brzmi to jak region, a nie kraj. I technicznie jest to oba. Obszar geograficzny zwany Mikronezją rozprzestrzenia się na tysiące mil zachodniej części Oceanu Spokojnego i obejmuje kilka różnych narodów. Ale istnieje również konkretny kraj zwany Federacyjnymi Stanami Mikronezji, składający się z czterech stanów rozłożonych na ponad 600 wysp i atolu. Ten kraj używa dolara amerykańskiego, podpisuje swoje paszporty w języku angielskim, a jednak wydaje się równie odległy od amerykańskiego codziennego życia jak jakiekolwiek inne miejsce. Musiałem to wyszukać dwa razy, zanim się kliknęło.

Federacyjne Stany Mikronezji, zwykle skrócone do FSM, składają się z czterech stanów: Yap, Chuuk, Pohnpei i Kosrae. Każdy ma swój własny język, swoje zwyczaje, swoje wyspy i silne poczucie bycia wyróżniającym się miejscem. Kraj został złożony z luźnego łańcucha kultur, które dzielą ocean, ale niewiele więcej. Ludzie z Yap i ludzie z Kosrae są zasadniczo obcymi sobie nawzajem, chociaż mają ten sam paszport.

Całkowita powierzchnia lądu jest mniejsza niż Nowy Jork. Całkowita powierzchnia oceanu, którą kraj kontroluje, wynosi mniej więcej wielkość całego kontynentu amerykańskiego na wschód od Mississippi. To kraj, który składa się głównie z wody, z kilkoma zielonymi punktami rozrzuconymi wokół. Stolica Palikir znajduje się w stanie Pohnpei i ma populację około 6000 osób. Mogła by to być najmniej tłoczona stolica kraju, o której kiedykolwiek słyszałeś.

Na Yap tradycyjny pieniądz przychodzi w postaci gigantycznych kamiennych dysków zwanych Rai. Niektóre są wielkości talerza obiadowego. Inne mają osiem do dwunastu stóp średnicy i ważą kilka ton. Są wycinane z rodzaju wapienia, który nie istnieje na Yap. Yapianie zwykle żeglowali setki mil do Palau w kanach stabilizatorowych, wydobywali te ogromne kamienie i transportowali je do domu przez otwarty ocean. Wiele zatonęło w drodze powrotnej. Te, które dotarły, są nadal w użyciu [3].

Szalony część to to, że kamienie się nie poruszają, gdy zmienia się własność. Rai siedzi tam, gdzie został umieszczony, czasami przez pokolenia, a ludzie po prostu wiedzą, kto go posiada. Społeczność śledzi to ustnie. Słynna historia opowiada o kamieniu, który spadł z kanu i zatopił się na dnie lagietty podczas transportu. Właściciele wrócili do domu z pustymi rękami, ale wszyscy zgodzili się, że kamień istniał, więc nadal był używany jako waluta. Ekonomiści kochają tę historię, ponieważ jest to zasadniczo to, jak funkcjonują wszystkie współczesne systemy finansowe. Zgadzamy się, że pieniądze istnieją, zgadzamy się, kto je ma, a faktyczna rzecz fizyczna prawie nic nie oznacza. Yapianie odkryli to tysiąc lat temu.

Na Pohnpei, u południowo-wschodniego brzegu, znajduje się ruina miasta zwana Nan Madol, o której prawie nikt poza Oceanem Spokojnym nie słyszał. Była zbudowana między około 1200 a 1500 rokiem na szeregu prawie 100 sztucznych wysepek, zbudowanych z masywnych pni bazaltu ułożonych jak klockii Lincoln na płytkim rafie. Niektóre filary ważą do pięćdziesiąt ton. Nikt nie wie dokładnie, jak zostały przesunięte na miejsce [4].

Służyła jako ceremonialne i polityczne centrum dynastii Saudeleur, która panowała nad Pohnpei przez kilka wieków. UNESCO wpisało Nan Madol na listę światowego dziedzictwa w 2016 roku. Całe miejsce jest w połowie zanurzone, zarośnięte mangrowami i prawie całkowicie nieprzekroczonym. Lokalni przewodnicy zawiozą cię małymi łodziami i możesz brodzić między wysepkami. Z powrotem w domu w Montanie najstarsze kamienne struktury, które widziałem jako dziecko, miały może sto lat. Nan Madol poprzedza Kolumba o 300 lat i ma mniej więcej wiek katedr europejskich, zbudowanych na małej wyspie, którą większość map nawet nie oznacza.

Laguna Chuuk, na zachodniej stronie kraju, zawiera jedno z najsławniejszych miejsc nurkowania na wrakach na świecie. Podczas drugiej wojny światowej laguna była ważną bazą marynarki wojennej Japonii, a w lutym 1944 roku USA rozpoczęły operację Hailstone, zaskakujący atak powietrzny, który zatopił około 50 statków i zniszczył ponad 250 samolotów w ciągu dwóch dni [5].

Większość tych statków nadal leży tam na dnie. Ciężarówki, czołgi, samoloty i zaopatrzenie siedzą w ich ładowniach. Wraki zostały skolonizowane przez korale i ryby przez osiemdziesiąt lat. Nurkowie z całego świata przychodzą tutaj, aby mieć okazję pływać przez zatopiony magazyn wojny na Pacyfiku. Chuukowie prosili odwiedzających, aby traktowali miejsca jako groby, którymi one są. Setki marynarzy zginęło na tych statkach i nigdy nie powróciło.

Tradycyjne kultury Mikronezji są związane z oceanem w sposób, który trudno przesadzić. Polinezyjscy i mikronezyjscy nawigatorzy opracowali metody przekraczania tysięcy mil otwartej wody za pomocą wzorów fal, ścieżek gwiazd, kształtów chmur i linii lotu morskich ptaków. Karolinští nawigatorzy Mikronezji utrzymywali tę wiedzę przy życiu dłużej niż prawie każdy inny. W momencie, gdy pojawili się europejscy odkrywcy z sekstantami, mikronezyjscy żeglarze rutynowo przekraczali odległości, które statki europejskie ledwie próbowały.

Dzisiaj mistrz nawigator imieniem Mau Piailug z Satawalów pomógł kierować odrodzeniem tradycyjnej orientacji na całym Pacyfiku przed jego śmiercią w 2010 roku. Jego uczniowie kontynuowali nawigację kajaków z Hawajów do Tahiti i wokół świata, wszystko bez instrumentów. Co, jeśli się nad tym zastanowisz, oznacza, że mikronezyjski rybak w latach 70. wiedział, jak robić coś, czego większość współczesnych kapitanów statków nie potrafi.

Federacyjne Stany Mikronezji to kraj w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na północ od równika i na wschód od Filipin. Składa się z ponad 600 wysp rozłożonych w czterech stanach: Yap, Chuuk, Pohnpei i Kosrae.

Mikronezja używa dolara amerykańskiego jako swojej oficjalnej waluty. Sięga to historii kraju jako część Terytoriów Powierniczych Wysp Pacyfiku, którymi administruje USA po drugiej wojnie światowej.

Nie. Federacyjne Stany Mikronezji to jeden kraj w większym obszarze geograficznym, zwanym również Mikronezją. Wyspy Marshalla i Palau to oddzielne niepodległe narody w tym samym regionie, z własnymi rządami, językami i historiami.

Pieniądz kamienny, zwany Rai, to tradycyjna waluta z wyspy Yap. Kamienie to dyski wapiennika, które mogą ważyć kilka ton. Własność zmienia się poprzez porozumienie społeczności, podczas gdy same kamienie pozostają na miejscu, często przez pokolenia.

Obywatele Stanów Zjednoczonych nie potrzebują wizy, aby wjechać do Mikronezji na pobyty do 30 dni, dzięki Kompaktowi Wolnego Stowarzyszenia między dwoma krajami. Większość innych narodowości może wjechać bezwizowo na krótkie wizyty z ważnym paszportem.

1. The World Factbook: Micronesia, Federated States of
2. World Bank: Micronesia Country Data
3. Smithsonian Magazine: The Stone Money of Yap
4. UNESCO World Heritage: Nan Madol
5. National WWII Museum: Operation Hailstone